Dạy con tự lập: Những điều cha mẹ cần nhớ

Sưu tầm Internet Xem 1430 lần
Làm sao để dạy con tự lập từ khi còn nhỏ luôn là nỗi băn khoăn của nhiều bậc cha mẹ. Bắt đầu từ đâu, phải dạy con như thế nào?

Như một ví dụ ở dưới đây:

Một người bạn nước ngoài mà tôi biết từng nói với tôi: không hiểu vì sao ông bà, cha mẹ ở Việt Nam đều cầm balo giúp con nhỉ? Dường như đi ngoài đường thấy đó là đặc trưng của trẻ em Việt Nam thì phải.

Nhà tôi gần rất nhiều trường, mẫu giáo có, tiểu học có, trung học cơ sở cũng có nhưng ngày nào tôi ra đường đều thấy trong 10 đứa trẻ đi học mầm non, kể cả cả tiểu học hay trung học cơ sở thì đến 8 đứa là bố/mẹ hay ông bà vác cái balo rồi. Tôi từng để ý, cho dù đến trường mầm non cũng thế, đa phần người lớn sẽ cầm balo cho con vào đến tận lớp, và cầm giúp ra xe lúc đi về.

Xem thêm: Quy tắc vàng nuôi con thời hiện đại

Có lẽ nó cũng xuất phát từ tâm lí sợ con còn bé, sợ con bị nặng, sợ con vất vả trước khi và sau khi học và muốn bao bọc cho con nên người lớn thường hay làm thay giúp trẻ hết mọi việc. Mà quên đi mất rằng nếu những việc nhỏ bé không được rèn luyện từ thuở ban đầu thì lớn lên trẻ sẽ rất khó thích hợp với môi trường xung quanh.

cleanup

Riêng chuyện cầm balo thì có thể nhiều người nghĩ rằng cái nó có gì là to tát đâu, người lớn cầm cho trẻ là điều hiển nhiên, ba mẹ, ông bà nào mà chả thương con. Nhưng cái chuyện tự lập nó vốn dĩ bắt đầu cho trẻ từ những việc nhỏ nhặt nhất, từ những việc hàng ngày, và từ chính những việc thuộc về bản thân trẻ trước tiên.

Việc đeo balo tuy là việc nhỏ nhưng nếu rèn thành thói quen sẽ giúp trẻ rất nhiều kỹ năng. Trước hết đó là tính trách nhiệm. Trách nhiệm với chính những gì thuộc về bản thân mình, việc của ai thì người ấy sẽ phải làm, đồ của ai thì người ấy sẽ phải mang. Balo sẽ đựng những thứ của cá nhân trẻ nên việc dạy cho trẻ được tự mình đeo chúng, sẽ giúp trẻ có trách nhiệm với đồ của mình hơn, trân trọng và yêu quý đồ đạc hơn.

Và dĩ nhiên, chúng ta - những người lớn cũng có một phần trách nhiệm trong chuyện này, chúng ta đã không tìm hiểu kỹ khi mua balo cho con, hay tiết kiệm một khoản chi phí mà mua 1 cái balo to đùng so với thân hình của trẻ. Chúng ta nên mua balo vừa với thân hình của con, để con có cơ hội tự mình mang vác trách nhiệm nho nhỏ của mình trên vai.

Xem thêm: Nguyên tắc cơ bản trong việc dạy con

Hay có rất nhiều sinh viên khi xa nhà bước vào cuộc sống tự lập đầu tiên không có người thân bên cạnh thì việc sinh hoạt hàng ngày như giặt quần áo, nấu cơm... cũng trở nên xa lạ và lúng túng.

Tôi có một vài ý tưởng để dạy bé tính tự lập ở dưới đây:

Xác định việc trẻ có thể làm được theo độ tuổi

Muốn dạy con tự lập thành công, trước hết bố mẹ cần phải biết con mình có khả năng làm được việc đó ở độ tuổi đó không? Bạn không thể mong muốn con làm việc gì đó khi nó quá sức của con. Với mỗi độ tuổi khác nhau, chúng ta nên đặt ra mục tiêu và cách thực hiện các bước khác nhau để dạy trẻ về tính tự lập.

  • Ngay khi các bé còn nhỏ, bạn có thể để con tự nhặt đồ chơi, tự cởi và mặc quần áo, rửa mặt, tay, đánh răng, tự đi dép, chuẩn bị mũ, áo khoác, khẩu trang khi đi ra ngoài, tự ăn…
  • Khi trẻ lớn hơn một chút, bạn có thể hướng dẫn con tự tắm rửa, tự giặt áo quần, làm một số công việc nhà đơn giản… đây chính là những kỹ năng hết sức cơ bản và quan trọng giúp bé tự chăm lo cho chính mình.

Làm gương cho con về tính tự lập

day con lam viec nha

Có một đặc điểm tâm lý ở trẻ nhỏ rất có lợi cho việc phát triển ý thức sống tự lập là thích bắt chước người lớn. Các thành viên trong gia đình nên tạo mọi cơ hội cho bé nhìn thấy các việc làm và cách thức làm việc của mình, đồng thời nên giải thích cho bé về việc đó (dù bé đã biết nói hay chưa, nhưng bé sẽ hiểu hết đấy ạ, bé đều nhìn và ghi nhớ hết). Sau đó nên khuyến khích trẻ tham gia vào công việc phù hợp với khả năng.

Đừng nôn nóng

Đừng bao giờ tỏ ra sốt ruột hay lo sợ trẻ làm hư, làm vỡ mà can thiệp trong quá trình trẻ đang làm. Việc cha mẹ cần làm là kiên nhẫn, hạn chế sự trợ giúp đối với trẻ khi không thật sự cần thiết, đừng vì thấy trẻ làm mọi thứ lộn xộn hơn hay không thể tự ăn được mà xắn tay vào làm thay cho trẻ là bạn đã thất bại rồi.

Xem thêm: 10 chuyện ngược đời trong cách dạy trẻ ở Việt Nam

Hãy quan sát xem trẻ có thể làm được đến đâu, chỗ nào là khó đối với trẻ, chỗ nào trẻ vướng mắc không làm tiếp được để từ đó đưa ra những cách chỉ dẫn trẻ làm cho phù hợp. Nhanh chậm không quan trọng bằng việc trẻ thu được gì cho bản thân từ những việc làm ấy, và không bị làm cho mất hứng thú

Ví dụ con muốn mở cửa thì những cánh cửa nhỏ trẻ có thể với được, phụ huynh hãy kiên nhẫn để bé tự mở, đồng thời hướng dẫn cho trẻ từ cách đút chìa khóa, vặn khóa và mở khóa. Nếu cháu muốn tự đi dép trước khi đi ra ngoài, cha mẹ nên kiên nhẫn chờ cháu đi dép chứ đừng có tâm lý “đi hộ con cho nhanh”.

Tạo ra môi trường thú vị cho bé rèn luyện

Trẻ sẽ không thể tự lập được nếu bố mẹ không chủ động “giao việc” và tạo môi trường để trẻ có thể phát huy điều đó. Ví dụ: Khi hai mẹ con đi siêu thị, bạn có thể giao cho bé xách một số đồ nhẹ, giúp mẹ gập quần áo, làm một số việc vặt trong bếp khi mẹ nấu cơm…

Xem thêm: Xà đu đa năng - đồ chơi vận động cho trẻ em

Đừng quên khen ngợi, động viên trẻ

Việc khen ngợi cần được xem như hành động công nhận trẻ đã hoàn thành công việc nào đó, cho dù chúng chỉ hoàn thành ở mức sơ sài nhất, đơn giản nhất. Hãy đưa ra những lời nhận xét tích cực sau mỗi việc mà trẻ đã làm, cần hạn chế việc dùng những từ khen ngợi quá đáng cho một hành động đơn giản sẽ làm phản tác dụng. Thay vì chỉ nói: “Con của mẹ giỏi quá!” bạn hãy nói và chỉ danh đến hành động con vừa làm được:

  • con đánh răng sạch quá
  • miệng con rất thơm vì con đã đánh răng,
  • cảm ơn con vì đã lau bàn ăn, lấy chén bát giùm mẹ
  • cảm ơn con vì đã xách đồ cho mẹ
  • con đi vệ sinh đúng nơi quy định rồi đó
  • hôm nay con xếp áo quần ngay ngắn quá
  • kệ dép nhà mình gọn gàng là nhờ con đấy nhé….

khen ngoi tre dung luc

Hãy khoe các thành tích của bé với mọi người, khen ngợi khi con bắt đầu làm tốt và tỏ ra tự hào khi bé sắp thành người lớn để chúng có động lực cố gắng hơn.

Cha/Mẹ nên tránh dùng từ hàm ý chê bai, gây sự tự ti cho trẻ kiểu như “đấy, đã hiểu chưa”, “mẹ dạy rồi mà vẫn không biết làm à”.

Ngoài ra còn một số bài học thiết thực để giúp trẻ có một nền tảng vững chắc để bé có thể bước vào cuộc sống tự lập và kỹ năng sống sau này.

Tự giặt quần áo

Cha mẹ có thể bắc 1 chiếc ghế cạnh máy giặt và hướng dẫn cho con cách đo, thêm nước giặt, thiết lập chế độ và cách khởi động máy. Bên cạnh đó, tự tay chạm vào bọt xà phòng và vò, làm sạch quần áo là việc khiến trẻ rất thích thú cũng như có hứng thú hơn với làm việc nhà. Thật khó tránh khỏi việc trẻ bị ướt át, xung quanh trở nên lộn xộn.

Cha mẹ không nên hướng tới việc dạy con giặt giũ đúng cách và sạch sẽ, mà điểm mấu chốt là giúp trẻ có trách nhiệm và hứng thú hơn với việc nhà.

Trồng cây

trong cay

Tự tay ươm mầm và chăm sóc, tưới nước đều đặn từ những hạt mầm trở thành cây giúp là 1 trò chơi và niềm vui vô cùng thú vị và hữu ích cho con. Trẻ từ 6-7 tuổi đã có thể bắt đầu tham gia vào việc làm này.

Đóng gói quà

Được nhận quà cũng như tặng quà người khác giúp mang đến niềm vui cho tất cả mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ nhỏ. Không quan trọng giá trị của món quà, cha mẹ nên khuyến khích sự háo hức và niềm yêu thích của trẻ đối với việc mang đến niềm vui cho người khác.

Trẻ mẫu giáo đã có thể bắt đầu tham gia vào bài học này. Cha mẹ có thể cho con lựa chọn món đồ mình yêu thích rồi đóng gói trong 1 chiếc hộp vừa vặn và đem tặng cho các thành viên trong gia đình, bạn bè cùng lớp hoặc những bạn nhỏ có hoàn cảnh khó khăn.

Học cách dùng búa đóng đinh

Việc làm tuy rất đơn giản nhưng nó có tác dụng rèn luyện nhiều kỹ năng cho trẻ: tỉ mỉ, khéo léo và tránh không tự làm đau mình.

Xem thêm: 10 chiêu giúp bé thông minh

Cha mẹ nên chuẩn bị cho con 1 chiếc búa nhỏ vừa tầm tay và 1 mảnh gỗ mềm, mỏng. Hãy chắc rằng trẻ đã được hướng dẫn chi tiết về cách thức và được luyện tập đóng vào gỗ mà không có đinh trước đó. Trẻ sẽ cảm thấy rất vui sướng nếu treo được 1 món đồ nào đó bằng chiếc đinh mình đóng.

Chuẩn bị bữa ăn đơn giản

Tùy thuộc vào độ tuổi mà cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ chuẩn bị 1 bữa ăn đơn giản. Trẻ 5 tuổi trở lên có thể giúp mẹ cho thêm sữa chua vào món hoa quả dầm, lớn hơn 1 chút có thể phết bơ vào bánh mì hay tập tráng trứng, luộc rau,...

Hãy chắc chắn là trẻ luôn làm mọi việc trong tầm kiểm soát của cha mẹ để đảm bảo an toàn. Dù không quá kỳ vọng vào việc con bạn trở thành vua đầu bếp nhí, nhưng biết cách nấu nướng giúp bổ sung 1 kỹ năng vô cùng cần thiết đối với khả năng tự lập của trẻ.

Xem thêm: Nguy hiểm luôn rình rập bé

nhung ky nang song cha me quen day con truoc 10 tuoi

Kỹ năng đọc bản đồ

Việc tìm đường cũng như xác định phương hướng bằng GPS, bản đồ là việc vô cùng quan trọng đối với trẻ, đặc biệt là trong những chuyến du lịch.

Cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ tham gia trò chơi truy tìm kho báu theo bản đồ đã chuẩn bị trước, hoặc để trẻ chỉ đường khi ra ngoài. Với các nhiệm vụ xác định địa điểm từ gần đến xa giúp trẻ rèn luyện kỹ năng quan sát, trí nhớ tốt.

Sơ cứu

Cha mẹ nên tìm cách dạy trẻ không quá sợ hãi khi nhìn thấy máu và vết thương. Những trò chơi rèn luyện trẻ cách xử lý trong các tình huống nguy cấp giúp con bình tĩnh và có cách xử lý đúng cách, hạn chế tối đa rủi ro không đáng có.

Vệ sinh phòng tắm

Phòng tắm là nơi khá dễ dọn dẹp. Trẻ nhỏ tuổi có thể học cách làm sạch bàn chải và bồn rửa mặt. Lớn hơn có thể dọn dẹp toàn bộ. Hãy chắc chắn rằng trẻ được hướng dẫn rửa sạch tay sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Tiêu dùng thông minh

Cha mẹ nên rèn luyện và cung cấp các kỹ năng khi đưa trẻ đi mua sắm. Điều này giúp con trở nên thông minh, nhanh nhẹn và ít đòi hỏi những thứ không cần thiết khi mua sắm.

3 bài tập cha mẹ có thể cùng con luyện tập:

  • Giải thích về giá cả, đặc điểm và mức độ cần thiết của sản phẩm trước khi mua.
  • Thỉnh thoảng trao quyền trả tiền cho con.
  • Chơi trò chơi tạp hóa và làm quen với các mặt hàng có sẵn tại nhà.

Save

Save

Save

Bài viết liên quan

Tags

tự lập dạy trẻ cuộc sống lắng nghe dạy con kỹ năng